Maciej Bilek
Apteki i aptekarze
południowej Małopolski
do 1951 roku

Nakładem nowotarskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, ukazała się książka autorstwa dra n. farm. Macieja Bileka pt. 'Apteki i aptekarze południowej Małopolski do 1951 roku'. Na ponad 400 bogato ilustrowanych stronach, autor opisuje historie aptek w: Nowym Targu, Rabce, Krościenku nad Dunajcem, Czarnym Dunajcu, Szczawnicy, Jabłonce Orawskiej, Zakopanem, Poroninie, Myślenicach, Dobczycach, Suchej Beskidzkiej, Makowie Podhalańskim, Jordanowie, Zawoi, Limanowej, Mszanie Dolnej oraz Tymbarku. Zaprezentowane zostały także sylwetki farmaceutów, pracujących w aptekach: właścicieli, dzierżawców, szeregowych pracowników oraz historie ich rodzin.

Obok historii samych aptek mamy tu także katalogi zabytków dawnego aptekarstwa na opisywanym terenie, przy kreśleniu sylwetek farmaceutów przedstawił autor m.in. przebieg ich studiów uniwersyteckich, starania o otrzymanie koncesji, udział w organizacjach farmaceutycznych, działalność konspiracyjną w czasie II wojny światowej. Na podstawie dokumentów i wspomnień dawnych pacjentów szczegółowo opisał codzienną działalność aptek, ich wygląd, wyposażenie i znaczenie na prowincji. Książka jest bogato ilustrowana, zostały w niej zamieszczone m.in. portrety opisywanych postaci, archiwalne zdjęcia budynków i wnętrz aptek, fotografie zachowanych naczyń aptecznych i innych elementów wyposażenia aptek, fotografie dokumentów urzędowych i handlowych itp.

W swojej pracy autor starał się również kłaść nacisk na zasługi omawianych farmaceutów dla lokalnych społeczności. Aptekarze byli wszechstronnie zaangażowani w życie społeczne i kulturalne małopolskiej prowincji. W wielu małopolskich miastach i miasteczkach wspominani są jako "mężowie opatrznościowi", których głos traktowany był jak głos wyroczni. Aptekarze, obok lekarza, proboszcza, wikarego, naczelnika poczty i zawiadowcy stacji kolejowej, należeli do ścisłej elity tych miejscowości. Według wspomnień najstarszych mieszkańców, byli oni osobami, od których promieniowała kultura, godność osobista, ofiarność i patriotyzm. Aptekarze zasiadali we władzach miast i miasteczek, organizowali życie społeczne, zakładali pierwsze instytucje kulturalne, organizowali oddziały "Sokoła", drużyny harcerskie, teatry amatorskie i szkoły zawodowe, zakładali ochronki i instytucje charytatywne, bardzo aktywnie wspierali i uczestniczyli w rodzącym się ruchu turystycznym.

W swojej książce autor zamieścił również nieznane dotąd materiały i informacje związane z takimi postaciami jak Józef Piłsudski, Wincenty Witos, Józef Haller, Jan Sztaudynger, Jan Kasprowicz i Władysław Orkan oraz ich związków z omawianymi w pracy aptekarzami.

Książka jest wyczerpująca merytorycznie i jednocześnie bardzo atrakcyjna w lekturze - zarówno z powodu charakteru informacji i sposobu ich prezentacji, jak i ilości i charakteru ilustracji. Jej wartość podnosi też fakt, że mimo obfitości materiału została napisana rzeczowo i zwięźle, bez zbędnych dygresji i ozdobników.

Dr hab. Zbigniew Bela
Dyrektor Muzeum Farmacji UJ


Książka jest dostępna w księgarniach w Zakopanem, Krakowie i Nowym Targu. Można ją także zamawiać bezpośrednio, pod adresem mailowym (pth.nt@poczta.fm) lub numerem telefonu wydawcy (502-418-742) - nowotarskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego.